بابەتی تر



لاپەڕە 1/33: 1 2 3 4 5 ... :: »

گوتەی چەند زانا و کەسانێکی ناودار لەبارەی خوا و ئاینەکان

Sunday, 09/02/2025, 21:57


• ڕیچارد فاینمان

- "خوا دروست کراوە بۆ ڕاڤەی نهێنییەکان، واتە گشت کاتێک خوا وەڵامێک بووە بۆ ئەو شتگەلانەی تێیان ناگەین. لە دواییدا کە دەزانین دیاردەکان چۆن کار دەکەن، ئەوا خۆمان دەگەینە چەند یاسایەک و شتەکان لە خوا دەستێنینەوە، بەمەش چیدیکە پێویستمان بەو نییە."
- "لە ڕۆژگارێکدا، لە گەڕەکی فار ڕۆکەوێی، بنکەیەکی گەنجان هەبوو بۆ منداڵانی جووەکان لە پەرستگەکەدا ... یەکێک منی هەڵ بژارد بۆ سەرۆکایەتی ئەو بنکەیە. کەسانی بەتەمەن پێیان ناخۆش بوو و تووشی دڵەڕاوکێ بوون، چونکە من لەو کاتەدا بێباوەڕبوونی خۆم نەدەشاردەوە، بەڕای من سروشت خۆی لەخۆیدا جێی سەرسڕمان و بایەخە، بۆیە نەم دەویست بیشێوێنم بە چیرۆکە دەرئاسا و ئەفسانەیییەکان، بەم جۆرە بەرەبەرە وام لێ هات بەتەواوی باوەڕم بە ئاین نەما." 
فیزیکزانی خاوەن خەڵاتی نۆبڵ (1918-1988).

• سیگموند فرۆید

- "ئاین تەنیا وڕێنەیەکە"
- "لە ژیانی تایبەتیم، یاخۆ لە کتێبەکانمدا هەرگیز نەم شاردۆتەوە کە کەسێکی تەواو بێباوەڕم."
یەکێک لە زاناکانی دامەزرێنەری دەروونناسی (1856-1939).

• كارل سێیگن

- "بانگەشەی نائاسایی پێویستی بە بەڵگەی نائاسایی هەیە."
- "پێم خۆشە باوەڕ بەوە بکەم پاش مردنم جارێکی دیکە دەژیێمەوە، تا هەندێک لە بیرکردنەوە و هەستەکان و بیرەوەرییەکانم لە ناخمدا بەردەوام بن. لەگەڵ ئەوەی زۆرم حەز لێیە ئەو شتە بەڕاست بزانم، هاوکات گەلەک لە دابونەریتی فەرهەنگی و شارستانییەتە کۆنەکان و کلتورەکانی جیهان پێ دادەگرن لەسەر بوونی ژیانی دوای مردن، بەڵام دیسانەوە بەڕای من ئەمە جگە لە بیرکردنەوەیەکی گەشبینانە پتر هیچی دیکە نییە." 
زانای گەردوونناسی و نووسەری بابەتی زانستی (1934-1996).

• ئەلبەرت ئەینشتاین

- "پێم وایە بیرۆکەی خوای کەسی، یان خوای ئاینەکان چەمکێکی مرۆیییە ناتوانم بە ڕاستی وەربگرم، هەروەها بیرم بۆ بوونی هیچ ئامانج و مەبەستێک ناچێت لە دەرەوەی مرۆڤ ... زانست بەردەوام تۆمەتبار کراوە بە شێواندن و تێکدانی ڕەوشت، بەڵام ئەمە هەرگیز ڕاست نییە و بڕیارێکی نادادپەروەرانەیە. دەبێ ڕەفتار و ڕەوشتی مرۆڤ بەتووندی لەسەر بنەمای هاوسۆزی، پەروەردە و فێرکردن، پێوەندییە کۆمەڵایەتییەکان و ئارەزوو و داخوازییەکان دامەزرابێ، بۆ ئەمەش پێویستمان بە بنەمایە ئاینییەکان نییە. شتێکی زۆر ناشیرینە مرۆڤ خۆی بگرێت لە کردنی چاکە و خراپە، تەنیا لە ترسی سزا و وەرگرتنی پاداشتی دوای مردن." 
- "ناتوانم بیر لە خوایەک بکەمەوە پاداشت، یان سزای بوونەوەرانێک بدات خۆی دروستی کردوون، ئەوەی مەبەستەکانی هاوشێوەی مەبەستەکانی ئێمەیە، خوایەکە جگە لە دەربڕینێک بۆ بێهێزی مرۆڤ هیچی دیکە نییە. باوەڕیشم بەوە نییە کەسێک لەشەکەی لە مردن ڕزگاری ببێت، ناخە لاوازەکان هەڵگری ئەم جۆرە بیرۆکانەن لەبەر بوونی ترس و خۆپەرستییەکی پڕوپووچ."
- "تۆژینەوە زانستییەکان دەوەستنە سەر ئەو بیرۆکەیەی کە گشت دیاردە و ڕووداوەکان بەندن بە یاسایە سروشتییەکان، ئەمە لەسەر ڕەفتاری مرۆڤەکانیش پێڕەو دەکرێت. بەم هۆکارە، زۆر سەختە زانایەک بگاتە ڕادەیەک پێی وابێ کە دەشێ نوێژکردن کاریگەری هەبێ لەسەر ڕووداوەکان، یانیش بکەونە بەر ئارەزووی بوونەوەرێکی لەسروشتبەدەر."
- "بێگومان بە هەموو ئەوەی تۆ لەبارەی بیروباوەڕی ئاینی من دەخوێنیتەوە درۆیە، ئەم درۆیەش بەبەردەوامی دەگوترێتەوە. من باوەڕم بە خوای ئاینەکان نییە و هەرگیز نکووڵیم لەوە نەکردووە و بە ڕوونی دەرم بڕیووە. ئەگەر شتێک لە ناخی مندا هەبێت بکرێ پێناسەیەکی ئاینی پێ بدرێت، ئەوا سەرسامییەکی بێ سنوورە بۆ پێکهاتەی گەردوون تا ئەو شوێنەی زانستەکەمان دەتوانێت ئاشکرای بکات."
- "من باوەڕم بە نەمریی نییە، ڕەوشتیش بابەتێکی تەواو مرۆیییە و هیچ دەسەڵاتێکی سەروو سروشتی پاڵپشتی ناکات."
زانای فیزیکی خاوەن نۆبڵ (1879-1955).

• جۆرج بێرنارد شۆ

- "لە ئێستادا تاکە یەک ئایین لە جیهاندا نییە جێی باوەڕپێکردن بێت."
نووسەر و شانۆنووس و ڕەخنەگر، خاوەن خەڵاتی نۆبڵی وێژەیی (1856 - 1950).

• تۆماس ئەدیسۆن

- "ئەقڵم توانای بیرکردنەوەی نییە لە بوونی شتێکی وەک گیان، لەوانەیە من هەڵە بم، دەشێ مرۆڤ خاوەن گیان بێت، بەڵام زۆر بەسادەیی من باوەڕم پێی نییە."
- "هەرگیز تاکە یەک بەڵگەی زانستیم نەبینیووە لە گریمانە ئاینییەکان دەربارەی بەهەشت و دۆزەخ، یان ژیانی دواڕۆژ، یاخۆ لەسەر بوونی خوای ئاینەکان."
داهێنەر و گەورە بازرگان (1847-1931).

• چارلی چاپلن

- "بەگوێرەی لۆژیکێکی سادە و ئاسان، باوەڕم بە هیچ خوایەک نییە."
ئەکتەری کۆمیدی (1889-1977).

• چارلز داروین

- "ناتوانم باوەڕ بەوە بهێنم خوایەکی میهرەبان کە توانای بەسەر هەموو شتێکیدا هەیە، جۆرە زەردەواڵەیەکی مشەخۆر دروست بکات بە مەبەستی بەدەستهێنانی خۆراک بۆ بێچووەکانی بچێت لەناو لەشی کرمۆکەی زیندوو گەرا دابنێت." 
- "پێم وابێ ڕاستترین پێناسە بۆ باوەڕ و دۆخی هزریی من نازانمگەرایییە، بەڕای من تێکڕای بابەتی خوا دەکەوێتە دەرەوەی سنووری هۆشی مرۆڤ."
زانای بایۆلۆژی و جیۆلۆجی، داهێنەری بیردۆزی پەرەسەندن (1809-1882).

• ئیسحاق ئەسیمۆڤ

- "هەرچەندە کاتی مردنم نێزیک بووەتەوە، بەڵام ناترسم لە مردن و چوونە دۆزەخ (یاخۆ زۆر لەوەش خراپتر)، یاخۆ چوونە ناو ئەو بەهەشتە کە لەلای خەڵکەوە باس دەکرێت. لەو باوەڕەم مردن هیچ نەبێ، بەمەش بەدوورم لە هەموو جۆرە ترسێک لە ئەگەری مردن، من سوپاسگوزاری بێباوەڕبوونم."
- "ئەگەر بەچاکی کتێبی پیرۆز بخوێنینەوە، دەبێتە هۆکارێکی یەکجار بەهێز بۆ بێباوەڕبوون."
 زانا و نووسەر (1992-1920).

• ناپۆلیۆن بۆناپارت

- "من خۆم، بەهیچ شێوەیەک باوەڕم بەوە نییە کەسێکی وەک عیسای مەسیح بوونی هەبێ، بەڵام لەبەرئەوەی خەڵکانێک هەن ئارەزوومەندی خورافەن، بۆیە باشترە دژیایەتی نەکرێن."
 سیاسەتکار و سەرکردەی سەربازی (1769-1821).

• مارک توین 

- "بە دڵنیاییەوە ئەو کەرەی یەکەم ئایینی داهێنا، دەبێ یەکەم کەر بێت نەفرەتی لێ بکرێت."
- "کتێبی پیرۆز پڕە لە شتانێکی سەرنجڕاکێش، پەخشان و هۆنراوەی بەرز و بەپێز، چەند چیرۆکێکی ژیرانە، هەندێک لە مێژووی خوێناوی، بڕێک لە ڕەوشتبەرزی، کۆمەڵێک لە خراپە و کاری قێزەوەن، هەروەها پتر لە هەزار درۆ." 
- "هەرگیز بەڵگەیەکی بچووکی هێندەی گەردیلەیەکم نەبینیووە بۆ بوونی ژیانێکی داهاتوو." 
- "یەکێک لە بەڵگەکانی نەمریی گیان ئەوەیە کە ملیۆنان کەس باوەڕیان پێی هەیە، وەک ئەو ملیۆنانەی باوەڕیان بە تەختی زەوی هەیە."
شاعیر و نووسەری تەنزئامێز (1835-1910).

• ئەبراهام لینکۆلن

- "بیروباوەڕی پێشووم دەربارەی هەڵە و ناڕاستی پلانی کریستیانەتی بۆ ڕزگاربوونی دوایەکی و سەرچاوە مرۆیییەکەی کتێبی پیرۆز، بە تێپەڕبوونی تەمەن پتر ڕوون دەبێتەوە لەلامدا، هیچ هۆکارێکیش نییە وام لێ بکات ئەو بیروباوەڕەم بگۆڕم."
پارێزەر و سەرۆکی پێشووتری وڵاتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا (1809-1865).

• گۆر ڤیدال

- "من بێباوەڕێکم سەرلەنوێ لەدایک بوومەتەوە."
- "من یەکتاپەرستی بە گەورەترین کارەساتی مێژووی مرۆڤایەتی دادەنێم، شتێکی چاک لە ئاینی جوو و کرستیان و ئیسلامدا نابینم. ڕاستە مرۆڤی باشیان تێدا هەیە، بەڵام ئەو ئاینانەی بانگەشەی بوونی یەک خوا دەکەن، هار و چەپەڵەن و هیچ سوودێکیان بۆ مرۆڤ نییە، کەچی کۆنفوشیوسیزم وەک نموونەیەک کە ئاینیش نییە، بەڵکوو سیستەمێکە لە پەروەردە و ڕەوشتبەرزیی." 
نووسەر و ڕۆماننووس (1925 - 2012).

• برتراند ڕەسڵ

- "ئەگەر پەنجا ملیۆن کەسیش گوتەیەکی پووچ و دەبەنگانە بڵێنەوە، ئەوا هەر بە پووچ و دەبەنگانە دەمێنێتەوە." 
- "ئەوەندەی بەبیرم دێت، تاکە یەک وشە لە ئینجیلەکاندا نییە بۆ ستایشکردنی ژیریی."
- "زۆر جار پێمان دەڵێن هێرشکردنە سەر ئاین هەڵەیە، لەبەرئەوەی ئاین مرۆڤ فێرە چاکەکاری دەکات، وایان پێ گوتم، بەڵام من ئەوەم نەبینی."
- "لەڕاستیدا بیروڕایەک ئەگەرچی یەکجار ناسراو و بەربڵاو بێت، دیسانەوە نابێتە بەڵگە کە شتێکی پووچ و بێمانا نییە، ئاشکرایە زۆرینەی مرۆکان گەمژەن، کەواتە بیروڕای باوی زۆرینە ئەگەری بێمانابوونی پترە لەوەی ڕایەکی ژیرانە بێت."
فەیلەسووف و زانای ماتماتیک و چالاکوانی ئاشتی، خاوەن خەڵاتی نوبڵی وێژەیی (1872-1970). 

• تۆماس جێفرسۆن 

- "ڕۆژێک دێت نەوەی عیسا، لەلایەن بوونەوەرە مەزنەکە وەک باوک، لە زگی پاکیزەیەکدا، لەگەڵ ئەفسانەی نەوەی مینێرڤا لە مێشکی خواوەند جوپیتەر پۆلێن دەکرێن."
- "لەم دواییانەدا گشت خورافە ناسراوەکانی جیهانم پشکنی، لە خورافەکەی خۆمان (کریستیانەتی) هیچ تایبەتمەندییەکی ئەرێنیم نەدۆزییەوە، هەموویان هاوشێوەن، پڕن لە چیرۆک و ئەفسانە."
یەکێک لە دامەزرێنەرانی وڵاتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا، سێیەم سەرۆکی ئەمریکا، وتەبێژی دیموکراسی (1743-1826).

• چارلز پرۆتيوس شتاينميتز

- "لە جیهانی زانستدا هەموو هەوڵەکان شکستیان هێنا بۆ دۆزینەوەی بەڵگەیەک لەسەر بوونی بوونەوەرانی سەروو سروشت، یاخۆ چەمکە میتافیزیکییەکانی وەک، خوا، نەمریی، بێکۆتا و هی دیکە. ئەگەر ڕاستگۆ بین، پێویستە دان بەوەدا بهێنین لە زانستدا خوا، نەمریی، گیان، یان هۆشمەندی دابڕاو لە لەش بوونیان نییە."
ماتماتیکزان و ئەندازیاری کارەبایی (1865 - 1923).

• ئارسەر مایەر شلێزنگەر

- "وەک مێژوونووسێک، پێویستە دانی پێدا بهێنم کە من پێکەنینم پێ دێت کاتێک گوێم لەوە دەبێ دەڵێن، ئاینی جووەکان و کریستیانەکان سەرچاوەن بۆ بایەخدانی ئەمڕۆمان بە مافەکانی مرۆڤ، لە ڕاستیدا زاندراوە لە سەردەمە ئاینییەکاندا هیچ گرینگییەک بە مافی مرۆڤ نەدراوە." 
 مێژوونووس و ڕەخنەگری کۆمەڵایەتی (1917 - 2007).

• جيمس واتسن

- "جێی بەختەوەرییەکی یەکجار گەورە بووە لە ژیماندا باوکم باوەڕی بە خوا نەبوو، بۆیە هیچ پەیوەندییەکی بە بابەتە گییانییەکان نەبووە. منیش خۆمان وەک بەرهەمێکی پەرەسەندن دەبینم، ئەوەی هەر خۆی لەخۆیدا نهێنییەکی مەزنە."
- "ئەمڕۆکە بیردۆزی پەرەسەندن بووەتە ڕاستییەکی زانستی و لەلای هەمووان دانی پێدا نراوە، جگە لە کەمینەیەکی ئاینداری تووندڕەو نەبێت، ئەوانیش لەبەر باوەڕدارییانە نەک پشت بەستن بە بەڵگە و لۆژیک."
زانای بایۆلۆژی خاوەن خەڵاتی نۆبڵ و یەکێکە لە دۆزەرەوانی پێکهاتەی ترشی ناوکەیی (DNA) (1928 ....).

• فرانسيس كريک

- "بە زانینی تەمەنی ڕاستەقینەی زەوی و تۆماری بەبەردبوو و هەڵکۆڵدراوەکان، گەلەک سەخت و ئەستەمە کەسێک هۆشمەند بێت و باوەڕی بە ڕاستییەتی وشە بەوشەی کتێبی پیرۆز هەبێت وەک چۆن ئایندارە تووندڕەوەکان دەیکەن. باشە ئەگەر چەند هەڵەیەکی زەق و ئاشکرا لە هەندێ دەقی کتێبی پیرۆزدا هەبێ، بۆچی دەبێ بەشەکانی دیکەش هەر لەخۆڕا بەڕاستیان دابنێین؟"
- "ئەو زانیارییانەی ئاینەکان ئاشکرایان دەکەن، زۆربەی هەر زۆریان هەڵەن."
زانای فیزیکی زیندەکی خاوەن خەڵاتی نۆبڵ و یەکێکە لە دۆزەرەوانی پێکهاتەی ترشی ناوکەیی (DNA) (1916-2004).

• فریدریک نیچە

- "کامەیانە: مرۆڤ لە هەڵەکانی خوایە، یان خوا لە هەڵەکانی مرۆڤە؟"
فەیلەسووف، ڕەخنەگر، شاعیر و زمانناس (1844-1900).

• ئۆسکار وایڵد 

- " ڕاستییەتی لە بابەتگەلی ئاینیدا، ئەمەیان تەنیا بۆچوونێکە لە لەناوچوون ڕزگاری بووە."
نووسەر و ڕەخنەگر (1854-1900).

• تۆماس پێین

- "سیستەمی کریستیانەتی بۆ ئاین بێڕێزی و پێشێلکردنی سروشتی مرۆڤە."
- "تۆژینەوە لە خواناسی، وەک ئەوەی لە کلێسای کریستیانەتیدا دەکرێت، تۆژینەوە نییە دەربارەی هیچ شتێک، هیچ بنەمایەکی نییە، ناوەستێتە سەر هیچ شتێک، پاڵپشت نییە بە هیچ دەسەڵاتێک، پشت بە هیچ زانیارییەک نابەستێت، ناشتوانێت هیچ شتێک بسەلمێنێت." 
پاڵەوانی شۆڕشی ئەمریکایی (1737-1809).

• ئەلبەرت شڤايتزەر

- "هیچ شتێک لە دەرەنجامی لێکۆڵینەوە ڕەخنەییەکانی ژیانی عیسا نەرێنیتر نییە، ئەو عیسا پیرۆزەی وەک خۆتەرخانکەرێک بۆ خوا بەدەرکەوت، ئەوەی مژدەدەری شانشینی خوا بوو، ئەوەی شانشینی ئاسمانی لەسەر زەوی دامەزراند، ئەوەی مردنەکەشی بووە خۆبەخشینێکی دوایەکی، بەڵام بەڕای من هەرگیز بوونی نەبووە."
پزیشک و فەیلەسووف (1875-1965).

• جۆن ستيوارت ميل

- "باوەڕهێنان بە بوونی بوونەوەرێکی سەروو سروشت، هەرچەندە لە قۆناخە سەرەتاییەکانی پەرەسەندنی مرۆڤ سوودی گەورەشی هەبووبێ، بەڵام لەمەودوا پێویستمان پێی نییە، چی بۆ فێرکردنمان بێت لە زانینی ڕاست و چەوتی ڕەفتارە کۆمەڵایەتییەکانمان، چی ببێتە پاڵنەرێک بۆمان لە چاکەکردن و دوورکەوتنەوە لە خراپەکردن."
- "پەرجوو و لە ئاسابەدەری ئاینەکان، بەهیچ شێوەیەک نابنە ڕاستییەکی مێژوویی و هەرگیز وەک بەڵگەیەکیش بۆ بوونی پێوەندی لەگەڵ خوایەک ناخرێتە بەردەست."
فەیلەسووف، سیاسەتناس، زانای ئابووری و لۆژیک (1806-1873).

• هێنری لویس مێنکن

- "ئاین بە شێوەیەکی گشتی، نەفرەتێک بووە بۆ مرۆڤایەتی."
نووسەر و ڕەخنەگر (1880-1956).

• توماس ساس

- "ئەگەر قسە بۆ خوا دەکەیت، واتە تۆ نوێژ دەکەی، بەڵام ئەگەر خوا قسەت بۆ دەکات، کەواتە تۆ نەخۆشی دەروونیت هەیە."
پڕۆفیسۆر لە بواری پزیشکی و دەروونناس (1920-2012).

• ئێدگار ئالان پۆ

- "پیاوانی ئاینی و مژدەدەران هۆکاری سەرەکی زێدەبوونی کێشە و جەنگەکان بوونە بەراورد بە گشت مرۆگەلی چینەکانی دیکە."
شاعیر و نووسەر (1809-1849).

• ئانا ئێلینۆر ڕۆزڤێڵت

- "هەر کەسێک شارەزای مێژوو بێت دەزانێت زاڵبوونی ئاین بەسەر پەروەردە و فێرکردن، یان دەسەڵاتی حوکمەت، هەرگیز نابێتە جێی دڵخۆشی گەڵ." 
سیاسەتوانێکی چالاک و کاریگەر، ژنی سەرۆکی پێشووتر ڕۆزڤێڵت (1884-1962).

• ئێرنست ھێمینگوەی

- "گشت پیاوە بیرمەندەکان بێباوەڕن."
نووسەر و ڕۆژنامەنووسی ئەمریکی، خاوەن خەڵاتی نۆبڵی وێژەیی (1899-1961).

• چارلز دیکنز

- "پیاوانی ئاینی و مژدەدەران سەرچاوی سەرەکیی بێزارکردنێکی ڕاستەقینەن، هەر شوێنێکیش بەجێ بهێڵن ئەوا خراپتری دەکەن لەوەی پێش خۆیان هەبووە."
ڕۆماننووس و ڕەخنەگری کۆمەڵایەتی (1812-1870).

• جێیمس بیوکانن 

- "دەگمەنە کەسێکی زیرەکم ناسی بێت، بیروڕاکانی بەهۆی ئاینەوە بەرتەسک و شێوێندراو نەبووبێ."
پارێزەر و پازدەیەم سەرۆکی ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا (1791-1868).

سەرچاوەکان؛

 David Mills:Atheist Universe

نووسەرەکان خۆیان بەرپرسیارێتی وتارەکانی خۆیان هەڵدەگرن، نەک کوردستانپۆست






کۆمێنت بنووسە


HELP

The gallery can be navigated using the keyboard:

LEFT/RIGHT ARROWS: Prev/Next
SPACEBAR: Next
ENTER: Start/Stop slideshow
ESCAPE: Close gallery
HOME/END: First/Last image
H - This help panel

Close help